بررسی آخرین وضعیت اقلیم و تغییرات آن در مقیاس جهانی و ملی

تاج بخش, سحر

doi:10.30467/nivar.2025.529698.1340

بررسی آخرین وضعیت اقلیم و تغییرات آن در مقیاس جهانی و ملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

سحر تاج بخش

عضو هیات علمی پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو

10.30467/nivar.2025.529698.1340

چکیده

در این مقاله به بررسی آخرین وضعیت اقلیم جهان و ایران پرداخته شده است و ناهنجاری‌های مرتبط با مهمترین شاخص‌های وضع هوا و اقلیم معرفی شده اند. اطلاعات اقلیمی در سطح جهانی با استفاده از داده های زمان واقعی و داده های باز تحلیل بر اساس گزارش سازمان جهانی هواشناسی جمع آوری شده است. برای ایران نیز از داده های اندازه گیری شده در بیش از 1000 ایستگاه در سراسر کشور بهره برداری شده است. برای مناطقی که کمبود داده وجود دارد از روش های درونیابی شناخته شده بهره برده شده است. برخی از مهمترین نتایج بدست آمده در بررسی های انجام شده نشان می دهد که میانگین دمای 2 متری سطح زمین در سال 2024 معادل ۱.۵۵ درجه سانتیگراد ± ۰.۱۳ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین دمای ۱۸۵۰-۱۹۰۰ ( دوره پیش از صنعتی شدن) بود. سال ۲۰۲۴ گرم‌ترین سال در ۱۷۵ سال ثبت شده بود که به وضوح از گرم‌ترین سال قبلی، ۲۰۲۳ با ۱.۴۵ درجه سانتیگراد ± ۰.۱۲ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین ۱۸۵۰-۱۹۰۰، پیشی گرفت. برای میانگین دمای جهانی، هر یک از ده سال گذشته، ۲۰۱۵-۲۰۲۴، به صورت جداگانه ده سال گرم ثبت شده بودند. در سال ۲۰۲۴، میزان گرمای اقیانوس‌ها به بالاترین سطح خود در رکورد مشاهداتی ۶۵ ساله رسید و از رکورد قبلی ثبت شده در سال ۲۰۲۳ فراتر رفت. در طول هشت سال گذشته، هر سال رکورد جدیدی برای میزان گرمای اقیانوس‌ها ثبت شده است. نرخ گرمایش اقیانوس‌ها در دو دهه گذشته، ۲۰۰۵-۲۰۲۴، بیش از دو برابر میزان مشاهده شده در دوره ۱۹۶۰-۲۰۰۵ است. سال ۲۰۲۴، میانگین سطح آب دریاهای جهان به بالاترین رکورد خود در داده‌های ماهواره‌ای (از سال ۱۹۹۳ تاکنون) رسید. آهنگ افزایش میانگین سطح آب دریاهای جهان در ۱۰ سال گذشته (۲۰۱۵-۲۰۲۴) بیش از دو برابر نرخ افزایش سطح آب دریاها در دهه اول داده‌های ماهواره‌ای (۱۹۹۳-۲۰۰۲) بوده است. ال نینو قوی ۲۰۲۳/۲۰۲۴ پس از سه سال متوالی لانینا از اواخر ۲۰۲۰ تا اوایل ۲۰۲۳ رخ داد. شرایط ال نینو تا اواسط ۲۰۲۳ برقرار شد، تا پایان ۲۰۲۳ قوی شد و تا سه ماهه دوم ۲۰۲۴ از بین رفت. گزارش سازمان هواشناسی جهان (WMO) از وضعیت آب و هوای جهان در سالهای ۲۰۲۳ و 2024 بیانگر شکستن رکورد تمام شاخص‌های آب و هوایی در این سال است. این دو سال(2024 و 2023 )بی‌تردید گرم‌ترین سال تاریخ کره زمین از زمان شروع ثبت رکوردها(دوره 175 ساله) هستند. در ایران نیز طی سالهای 1402 و 1403 رخداد بارش های سیل آسا، امواج گرمایی و وزش بادهای شدید افزایش یافته است. زیرساختهای فرسوده، تغییر وسیع کاربری در کنار افزایش وقوع مخاطرات وضع هوا و اقلیم ، افزایش خسارتها و تلفات را به دنبال داشته است. به منظور مدیریت بهینه، ضرورت توسعه شبکه دیدبانی سازمان هواشناسی کشور جته پایش بهتر و صدور پیش بینی ها و هشدارهای دقیق‌تر و همچنین تصمیم سازی برای تصمی گیری های کلان ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه‌ها

تغییر اقلیم

رویداد فرین

موج گرما

خشکسالی

تبخیر-تعرق

موضوعات

تغییر اقلیم

عنوان مقاله English

Examining the Latest State the Climate and Its Changes on a Global and National Scale

نویسنده English

Sahrar Tajbakhsh

Member of the faculty of the Institute of Meteorology and Atmospheric Sciences

چکیده English

This paper examines the latest state of the climate in the world and Iran, and introduces anomalies in key weather and climate indicators. Global climate information has been compiled using real-time data and re-analysis data based on reports from the World Meteorological Organization (WMO). For Iran, data measured at more than 1,000 stations nationwide has been used. In areas where data are lacking, well-established interpolation methods have been applied. Key findings from recent studies reveal that the average temperature at the 2-meter surface level in 2024 was 1.55 ° C ± 0.13 ° C higher than the mean temperature of 1850-1900 (the pre-industrial period). This marks 2024 as the warmest year in 175 years on record, clearly surpassing the previous record set in 2023 (1.45°C ± 0.12°C above the 1850–1900 average). Notably, each of the past ten years, 2015–2024, has been a record-breaking year for global temperature. In 2024, ocean temperature reached its highest level in 65 years of observational records, surpassing the previous record set in 2023. A new record for ocean temperature has been set annually for the past eight years. Furthermore, the rate of ocean warming over the past two decades, 2005-2024, has been more than doubled compared to the period 1960-2005. In 2024, global average sea level also reached unprecedented heights in 2024, based on satellite data available since 1993. The rate of global average sea level rise over the past decade (2015-2024) was more than double the rate observed during the first decade of satellite records (1993-2002). The strong 2023/2024 El Niño followed three consecutive years of La Niña from late 2020 to early 2023. El Niño conditions were established by mid-2023, intensified by the end of the year, and dissipated in the second quarter of 2024. The World Meteorological Organization (WMO) report on the State of the Global Climate in 2023 and 2024 confirms that all major climate indicators are breaking records. These two years (2024 and 2023) stand as the hottest years in Erath's recorded history (175 years). In Iran, extreme weather events—including torrential rainfall, heat waves, and strong winds—have become increasingly frequent in 1402 and 1403 in Persian Calendar. Aging infrastructure, extensive land-use changes, along with an increase in the occurrence of weather and climate extreme events, have led to an increase in damages and casualties. For optimal management, it seems necessary to develop the I.R. of Iran Meteorological Organization's observation network for better monitoring and issuing more accurate forecasts and warnings, as well as decision-making for major decisions.

کلیدواژه‌ها English

Climate change

extreme indices

Heat wave

Drought

Evapotranspiration

1. Cheng, L.; von Schuckmann, K.; Abraham, J. P. et al. Past and Future Ocean Warming. Nature Reviews Earth & Environment 2022, 3, 776–794. https://doi.org/10.1038/s43017-022-00345-1.

2. Dinneen, J. Another Extreme Low for Antarctic Sea Ice Signals a Permanent Shift. New Scientist, 12 September 2024.https://www.newscientist.com/article/2447700.https://www.fsinplatform.org/sites/default/files/resources/files/GRFC2024-MYU-en.pdf.

3. Hersbach, H.; Bell, B.; Berrisford, P. et al. ERA5 Monthly Averaged Data on Single Levels from 1940 to Present; Copernicus Climate Change Service (C3S) Climate Data Store (CDS), 2023.https://doi.org/10.24381/cds.f17050d7

4. Friedlingstein, P.; O’Sullivan, M.; Jones, M. W. et al. Global Carbon Budget 2024. Earth System Science Data 2024 [preprint], https://doi.org/10.5194/essd-2024-519.

5. Famine Early Warning Systems Network (FEWS NET). El Niño and Precipitation; Agroclimatology Fact Sheet Series; Vol. 1; 2020.

6. GISTEMP Team, 2022: GISS Surface Temperature Analysis (GISTEMP), version 4., NASA Goddard Institute for Space Studies, https://data.giss.nasa.gov/gistemp/. Lenssen, N.; Schmidt, G.; Hansen, J. et al. Improvements in the GISTEMP Uncertainty Model., Journal of Geophysical Research: Atmospheres 2019, 124 (12), 6307–6326. https://doi.org/10.1029/2018JD029522.

7. Huang, B.; Yin, X.; Menne, M. J. et al. NOAA Global Surface Temperature Dataset(NOAAGlobalTemp), Version 6.0.0. NOAA National Centers for Environmental Information,2025. https://doi.org/10.25921/rzxg-p717.Piecuch, C. G.; Quinn, K. J. El Niño, La Niña, and the Global Sea Level Budget. Ocean Science 2016, 12, 1165–1177. https://doi.org/10.5194/os-12-1165-2016.

8. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change; Masson-Delmotte, V; Zhai, P.; Pirani, A. et al., Eds.; Cambridge University Press: Cambridge, UK and New York, USA, 2021. https://doi.org/10.1017/9781009157896.

9. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability., Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change; Pö rtner, H.-O.; Roberts, D. C.; Tignor, M. et al., Eds.; Cambridge University Press: Cambridge, UK and New York, USA, 2022. https://doi.org/10.1017/9781009325844

10. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). IPCC Special Report on the Ocean and Cryosphere in a Changing Climate; Pörtner, H.-O.; Roberts, D. C.; Masson-Delmotte, V. et al., Eds.; Cambridge University Press: Cambridge, UK and New York, USA. 2019. https://doi.org/10.1017/9781009157964.

11. Kosaka, Y.; Kobayashi, S.; Harada, Y. et al. The JRA-3Q Reanalysis. Journal of the Meteorological Society of Japan, Ser. II 2024, 102 (1), 49–109. https://doi.org/10.2151/jmsj.2024-004.

12. Levitus, S.; Antonov, J. I.; Boyer, T. P. et al. World Ocean Heat Content and Thermosteric Sea Level Change (0–2000 m), 1955–2010. Geophysical Research Letters 2012, 39 (10). https://doi.org/10.1029/2012GL051106.

13. Minière, A.; von Schuckmann, K.; Sallée, J.-B. et al. Robust Acceleration of Earth System Heating Observed over the Past Six Decades. Scientific Reports 2023, 13, 22975. https://doi.org/10.1038/s41598-023-49353-1..

14. Montzka, S. A. The NOAA Annual Greenhouse Gas Index (AGGI); National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) Earth System Research Laboratories Global Monitoring Laboratory, 2024. http://www.esrl.noaa.gov/gmd/aggi/aggi.html.

15. Morice, C. P.; Kennedy, J. J.; Rayner, N. A. et al. An Updated Assessment of Near-Surface Temperature Change From 1850: The HadCRUT5 Data Set. Journal of Geophysical Research: Atmospheres 2021, 126 (3), e2019JD032361. https://doi.org/10.1029/2019JD032361. HadCRUT.5.0.2.0 data were obtained from http://www.

16. metoffice.gov.uk/hadobs/hadcrut5 on 19 January 2025 and are © British Crown Copyright, Met Office 2025, provided under an Open Government Licence, http://www.nationalarchives.gov.uk/doc/open-government-licence/version/3/.

17. National Center for Climate and Drought Crisis Management and the National Meteorological Organization, http://ndc.irimo.ir.

18. Piecuch, C. G.; Quinn, K. J. El Niño, La Niña, and the Global Sea Level Budget. Ocean Science 2016, 12, 1165–1177. https://doi.org/10.5194/os-12-1165-2016.

19. Rantanen, M.; Laaksonen, A. The Jump in Global Temperatures in September 2023 is Extremely Unlikely Due to Internal Climate Variability Alone. npj Climate and Atmospheric Science 2024, 7. https://doi.org/10.1038/s41612-024-00582-9.

20. Rohde, R. A.; Hausfather, Z. The Berkeley Earth Land/Ocean Temperature Record. Earth System Science Data 2020, 12 (4), 3469–3479. https://doi.org/10.5194/essd-12-3469-2020.

21. Thiem, H. Multi-year Drought and Heat Waves Across Mexico in 2024; National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), 22 July 2024. https://www.climate.gov/news-features/event-tracker/multi-year-drought-and-heat-waves-across-mexico-2024 drought .

22. Verma, K. K., Song, X. P., Kumari, A., Jagadesh, M., Singh, S. K., Bhatt, R., Singh, M., Seth, C.S. and Li, Y.R. and Li, Y. R. (2025). Climate change adaptation: challenges for agricultural sustainability. Plant, Cell & Environment, 48(4), 2522-2533.

23. Von Schuckmann, K.; Minière, A.; Gues, F. et al. Heat Stored in the Earth System 1960–2020: Where Does the Energy Go? Earth System Science Data 2023, 15 (4), 1675–1709. https://doi.org/10.1029/2012GL051106.

24. von Schuckmann, K.; Moreira, L.; Cancet, M. et al. The State of the Global Ocean. In: Copernicus Ocean State Report, 8th edition; von Schuckmann, K.; Moreira, L.; Grégoire, M. et al., Eds.; Copernicus Publications, 2024. https://doi.org/10.5194/sp-4-osr8-1-2024.

25. WCRP Global Sea Level Budget Group. Global Sea-level Budget 1993–present. Earth System Science Data 2018, 10,1551–1590. https://doi.org/10.5194/essd-10-1551-2018.

26. World Meteorological Organization (WMO)., No. 1368, 2025: State of Global Climate.; WMO: Geneva, 2025.

27. World Meteorological Organization (WMO). WMO Greenhouse Gas Bulletin, No. 20: The State of Greenhouse Gases in the Atmosphere Based on Global Observations through 2023; WMO: Geneva, 2024.

28. پژوهشکده سوانح طبیعی، 1403: گزارش سوانح و حوادث سال 1403.

29. سرائی تبریزی، م.، محمدیان خراسانی، ش.، میرزایی، م. و اسمعیل‌زاده هنجنی، ا. 1402. مباحث کاربردیِ اثراتِ تغییر اقلیم بر منابع آب (تألیف). نشر علمی و دانشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، 325 صفحه.

30. سوری نژاد، ع.، 1399: ارزیابی اثرات تغییر اقلیم بر منابع آب سطحی تجدیدپذیر سی حوضه آبریز کشور، پژوهش های جغرافیای طبیعی، دوره 52، شماره 3، 351-373.