نویسندگان

1 دانشجوی دکتری سازه های آبی، دانشگاه خرم آباد، لرستان ، ایران

2 دانشیار گروه آب، دانشگاه خرم‌آباد، لرستان، ایران

3 استادیار گروه آب، دانشگاه خرم‌آباد، لرستان، ایران

4 استادیار گروه منابع طبیعی جنگلداری ، دانشگاه لرستان ، لرستان ، ایران

چکیده

دما از پارامترهای کلیدی موثر بر اقلیم به شمار رفته و تغییرات آن می‌تواند ساختار آب و هوای منطقه‌‌ای را دگرگون سازد. نظر به تاثیرات مستقیم دمای محیطی بر منابع آب، بررسی روند دما در مقیاس‌های مختلف زمانی و مکانی می‌تواند بخش بزرگی از تحقیقات اقلیم‌‌شناسی و مدیریت منابع آب را به خود اختصاص دهد. در این تحقیق روند تغییرات میانگین دمای ایستگاه‌‌‌های هواشناسی حوضه آبریز کارون (38 ایستگاه) در سه مقیاس زمانی ماهانه، فصلی و سالانه، در یک دوره زمانی 29 ساله، (1365 الی 1393) مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه، شیب روند خطی داده‌ها با استفاده از رویکرد تیل- سن (TSA) محاسبه گردید. جهت آنالیز روند داده‌ها، پس از پیش سفید کردن (TFPW) جهت کاهش اثر ضریب خود همبستگی داده‌ها، روند تغییر دما با استفاده از روش Man-Kendall مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که در مقیاس سالانه، 64 درصد ایستگاه‌ها دارای روند افزایشی می‌باشد که در این میان 13 ایستگاه دارای روند افزایشی (در سطح اطمینان %90) معنی‌دار می‌باشد. در مقیاس فصلی، بیش از 67 درصد ایستگاه‌ها در فصل‌های زمستان، بهار و تابستان دارای روند افزایشی می‌باشد. در مقیاس ماهانه، بجز در ماه‌های آبان و آذر تغییرات دما در بیش از 50 درصد ایستگاه‌ها دارای روند افزایشی بوده و بیش از 26 درصد این ایستگاه‌ها دارای روند افزایشی (در سطح اطمینان %90 معنی‌دار) می‌باشند. نتایج این مطالعه نشان داد که جریان ماهانه و سالانه بیشتر ایستگاه‌ها روند افزایشی را نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigation of Temperature Trend in the Great Karun Basin using the TFPW-MK method

نویسندگان [English]

  • Sajjad Shakerian 1
  • Hasan Torabi Podeh 2
  • Babak Shahinejad 3
  • Hamed Naghavi 4

1 PhD student hydraulic structures, Faculty of Agriculture, University of lorestan, lorestan, Iran

2 Associated professor of Department of agriculture, University of khoramabad, lorestan, Iran

3 Assistant Professor of Department of agriculture, University of lorestan, lorestan, Iran

4 - Assistant Professor of Department of Forestry, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of lorestan

چکیده [English]

Temperature is main factors of climate and their variation may lead to change the climate of every region. Due to the direct effects of environmental temperature on water resources. Investigation of temperature trend in different temporal and spatial scales, forms a large part of climatology and water resources management researches. In this study the trend changing of temperature of the karun basin at the three scale namely, monthly, seasonally and annually were investigated using the trend-free pre-whitening mann-kendall (TFPW-MK). The used data includes discharge data of 38 meteorological stations in the period of 29 years (1986-2014). In this study, the slope of the linear trend of data estimated using the theil-sen approach (TSA) and then using trend-free pre-whitening (TFPW) approach the effect of coefficient of self-correlation of data was eliminated. Finally, the trend changing of temperature was examined using Man-Kendall.
The results showed that the trend of more than 64 percent of the stations on annual basis are incremental and the increasing trend rates of 13 of the stations are significant at 10% level. On seasonal scale the trend of more than 67 percent of the stations to spring, summer and winter seasons are incremental.On monthly scale, the results showed that the trend of more than 50 percent of the stations on monthly scale are incremental and the increasing trend rates of 26 percent of this stations are significant at 10% level. The results of this study showed that the monthly and annual streamflow of most stations have increasing trend.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Autocorrelation
  • mann-kendall test
  • Precipitation
  • Trend Analysis
  • Karun Basin
منابع
1- اسماعیل پور، م. و ی. دین پژوه، 1391، تحلیل بلندمدت تبخیر تعرق پتانسیل در حوضه جنوبی ارس، مجله جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، 3 و 47 : 210 – 139.
 
2- امیر رضائیه، ع.، ج. پرهمت و ف. احمدی، 1395، بررسی روند تغییرات بارش و دمای شمال غرب کشور در نیم قرن اخیر، نشریه آبیاری و زهکشی ایران،  6 و10 : 809-797.
 
3- ترابی پوده، ح. و ص. امامقلی زاده، 1393، بررسی تغییرات آبدهی رودخانه‌های استان لرستان با استفاده از روش TFPW-MK ، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شماره 35، 93-73.
 
4- خلیلی،ک.، ف. احمدی، ج. بهمنش و و. وردی نژاد، 1391، بررسی تأثیر تغییر اقلیم بر روی دمای هوا و جریان رودخانه شهرچای واقع در غرب دریاچه ارومیه با استفاده تحلیل روند و ایستایی، علوم و مهندسی آبیاری، 35 و 4 :   108 –97.
 
5- علیجانی، ب.، پ. محمودی، م. سلیقه و ا. ریگی جاهی،1390، بررسی تغییرات کمینه‌ها و بیشینه های سالانه دما در ایران، فصل­نامه تحقیقات جغرافیایی، 26 و 3 :       122 – 101.
 
6- فتحیان، ف. و س. مرید، 1391، بررسی روند متغیرهای هواشناسی و هیدرولوژیکی حوضه دریاچه ارومیه با استفاده از روش­های غیر پارامتری، مجله تحقیقات آب و خاک ایران، 43 و 3 : 269 – 259.
 
7- میرعباسی، ر. و ی. دین پژوه، 1391، تحلیل دماهای شمال­غرب ایران در نیم قرن گذشته، مجله علوم و مهندسی آبیاری، 35 و 4 : 73-59.
 
8- Boccolari, M. & S. Malmusi, 2013, Changes in temperature and precipitation extremes observed in Modena, Italy, Atmospheric Research, No. 122, pp. 16-31. 
 
9- Dinpashoh, Y., R. Mirabbasi, D. Jhajharia, H. Zare Abianeh & A. Mostafaeipour, 2014, Effect of short term and long-term persistence on identification of temporal trends, Journal of Hydrologic Engineering, No. 3, pp. 617-625.
 10- Gocic, M. & S. Trajkovic, 2013, Analysis of changes in meteorological variables using Mann-Kendall and Sen's slope estimator statistical tests in Serbia, Global and Planetary Change, No. 100, pp. 172-182.
 
 
11- Kousari, M. R. & M. A. Asadi, 2010, Minimum, maximum and mean annual temperatures, relative humidity, and precipitation trends in arid and semiarid regions of Iran, Arabian Journal of Geosciences, No. 4, pp. 907-914.
 
12- Sabohi, R. & S. Soltani, 2008, Trend Analysis of Climatic Factors in Great Cities of Iran, Agriculture and natural resources, No. 12, pp. 303-322.
 
13- Tabari, A. P. Hosseinzadeh-Talaee, 2011, Recent trends of mean maximum and minimum air temperatures in the western half of Iran, Journal of Meteorological Atmosphere Physics, No. 111, pp. 121–131. 
 
14- Yang, X. L., L. R. Xu, C. H. Li, J. Hu & X. H. Xia, 2012, Trends in temperature and precipitation in the Zhangweinan River basin during last 53 years, Procedia Environmental Sciences, No. 13, pp. 1966-1974.
 
15- Yue, S., P. Pilon & G. Cavadias, 2002, Power of the Mann-Kendall and Spearman's rho testes for detecting monotonic trends in hydrological series, Journal of Hydrology, No. 259, pp. 254-271.
 
16- Yue, S., P. Pilon & B. Phinney, 2003, Canadian streamflow trend detection: impacts of serial and crosscorrelation, Hydrogical Sciences Journal, No. 48, pp. 51-64.
 17- Zarenistanak, M., A. G. Dhorde & R. H. Kripalani, 2013, Temperature analysis over southwest Iran: trends and projections, Theoretical and Applied Climatology, No. 2, pp. 103-117