تحلیل ترمودینامیکی بارش‌های فرین غرب ایران و ارائه الگوی ناپایداری برای این منطقه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای آب و هواشناسی دانشگاه یزد

2 دانشیار آب و هواشناسی دانشگاه یزد

3 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی دانشگاه تبریز

چکیده

به منظور دستیابی به مدیریت ریسک بارش­های فرین  جهت کاهش خسارات ناشی از آن در غرب کشور و برای شناسایی شرایط ترمودینامیکی وقوع این پدیده طی دوره آماری 50 ساله (2010-1961)، از نمودار اقلیمی Skew-T log P استخراج شده از وب سایت دانشگاه وایومینگ آمریکا استفاده شد. و همچنین شاخص­های ناپایداری جوی مانند SI, LI, Sw, KI, C.T, V.T, T.T, PWC سطح ایستگاه­ کرمانشاه- به منظور پوشش کامل منطقه- (مربوط به 21 مورد وقوع بارش فرین) محاسبه شد. و نتایج حاصل از کلیه شاخص­های فوق با استانداردهای ناپایداری جوی مورد مقایسه و ارزیابی قرار گرفت.  در این بررسی مغایرت­هایی بین ارقام مشاهداتی و ارقام پیشگویی شده ملاحظه گردید و نهایتاً شاخص­های ناپایداری منطقه به این صورت، SI ≤ ،71/20 LI ≤ ،63/16Sw ،25/16 ≤ KI ،23/1 ≤ C.T ،50/8 ≤ V و 90/18≤ T.T33≤  تعیین شدند. افزایش SW ،KI ، C.T، V.T و T.T از مقادیر استاندارد ناپایداری­های جوی به اعداد بزرگ­تر و کاهش SI و LI به اعداد کوچک­تر نشانگر افزایش شدت ناپایداری و افزایش احتمال وقوع بارش فرین می باشد. نتایج حاصل نشان داد که شرایط ناپایداری بالقوه در هنگام رخداد بارش فرین بر نیمرخ قایم جو مستولی گشته بود. و همچنین سامانه­های غربی در دوره­های بارش فرین با یک سامانه کم­فشار مدیترانه­ای در روی سطح زمین و ناوه سطح فوقانی همراه است که الگوی مناسبی برای بارش فرین بوده و رطوبت لازم برای بارش را تامین می­کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Thermodynamic analysis of extreme precipitation for the West of Iran and presenting instability model for this area

نویسندگان [English]

  • Shahab Shafiee 1
  • Gholam Ali Mozafari 2
  • Fatemeh Ghaderi 3
چکیده [English]

In order to achieve risk management to reduce losses caused by extreme rainfall in the West of country and to identify the thermodynamic conditions of this phenomenon during a period of 50 years (2010-1961), Skew-T log P climate graphs extracted from the website of the University of Wyoming America were used. Moreover, atmospheric instability indices, SI, LI, Sw, KI, C.T, V.T, T.T, PWC, of Kermanshah province station,  in order to full coverage of the region (about 21 cases of extreme precipitation),  were used and the results of all the indicators above the standards of atmospheric instability were compared and evaluated. In this study, discrepancies between observed and predicted values were observed and finally regional instability indices have been determined as it follows: Si ≤ ،71/20 LI ≤ ،63/16Sw ،25/16 ≤ KI ،23/1 ≤ C.T ،50/8 ≤ V و 90/18≤ T.T33≤ the increase of SW, KI, C.T, V.T and T.T to larger numbers than what were listed in the table and the reduction of SI and LI to smaller numbers are a representative of an extreme increase of instability and probability of extreme precipitation. The results showed that the conditions of potential instability in the event of extreme precipitation on the vertical profile of the atmosphere had become dominant. Also, the western system during periods of extreme precipitation is associated with a Mediterranean low-pressure system on the ground and trough in the upper level that is an appropriate model for extreme rainfall and provides humidity for precipitation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Thermodynamic analysis
  • Extreme precipitation
  • Instability indices
  • West

1. امیدوار، کمال، (1386)، تحلیل شرایط سینوپتیکی و ترمودینامیکی رخداد بارش در منطقة شیرکوه، پژوهش‌های جغرافیایی، شماره 59، ص 98-81.

2. جهانبخش اصل، سعید و ذوالفقاری، حسن، (1380)، بررسی الگوهای سینوپتیکی بارش‌های روزانه در غرب ایران، تحقیقات جغرافیایی، شماره 63 و 64، ص 258-234.

3. جهانبخش، سعید، میرهاشمی، حمید و تدینی معصومه (1394)، تحلیل همدید ـ ترمودینامیک بارش‌های ابرسنگین شمال‌غرب ایران (استان آذربایجان شرقی) نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی، دوره 19 شماره 51 ص 107-125.

4. نشریه علمی-پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی، سال 16، شماره 42، ص113.

5. زاهدی، مجید و چوبدار، اصغر، 1386، مقایسه­ی شاخص­های ناپایداری جوی حوضه­ی آبریز آجی چای با استانداردهای ناپایداری جوی و تعیین الگو برای این حوضه، جغرافیا و توسعه­ی ناحیه­ای، شماره 9، 44-23.

6. علیجانی، بهلول، 1388، اقلیم شناسی سینوپتیک، تهران، چاپ سوم، انتشارات سمت، 257- 1.

7. علیجانی، بهلول، 1389، آب و هوای ایران، چاپ دهم، نشر پیام نور، تهران، 221- 1.

8. قویدل رحیمی، یوسف، 1390، کاربرد شاخص­های ناپایداری جوی برای آشکارسازی و تحلیل دینامیک توفان تندری روز 5 اردیبهشت 1389 تبریز، فصلنامه­ی علمی-پژوهشی فضای جغرافیایی، شماره 34، 208 -182.

9. لشکری، حسن (1375)، الگوی سینوپتیکی بارش‌های شدید جنوب و جنوب غرب ایران، پایان نامه دکتری. استاد راهنما: دکتر هوشنگ قائمی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، گروه جغرافیا.

10. مسعودیان، سید ابوالفضل و کارساز، سکینه (1393) تحلیل همدید الگوهای ضخامت بارش‌های سنگین ناحیه‌ی زاگرش جنوبی، جغرافیا و توسعه، شماره 37، ص15.

11. Lee, Dong-Kyou., Jeong-Gyun PARK, and Joo-Wan KIM., (2008) “Heavy Rainfall Events Lasting 18 Days from July 31 to August 17,1998, over Korea”, Journal of the Meteorological Society of Japan,VOL, 86, No. 2, pp. 313-333.

12. Hidalgo, G. J. C., Luı´s, M., Ravento´s, J., Sa´nche, J. R., (2003). Daily Rainfall Trend in theValencia Region of Spain, Theor. Appl. Climatol. 75, 117–130.

13. Olga Matlik and Piia Post (2008): Synoptic Weather types that have caused heavy precipitation in Estonia in the period 1961-2005 Estonia Journal of Engineering, 195-208.

14. Mastrangelo, D., Horvath, K., Riccio, A., Miglietta, M.M., (2011) Mechanisms for convection development in a long-lasting heavy precipitation event over southeastern Italy, Atmospheric Research, 100,586–602.

15. ] Erdon D., kidden, and A.skiem (2008) , On the relationship between large-scale climate models and regional synoptic pattern that drive Victorian rainfall , Hydrol. earthsyst.

16. Barry, R. G and A. H. Perry, (1973), Synoptic Climatology: Methods and Applications; London: Methuen and Co. Ltd. 158p.

17. http://www.twister.sbs.ohio-state.edu/severe

18. http://wwww.srh.noaa.gav/ffc/html/gloss2.shtml

19. http://www.weather.cod.edu/sirvatka/si.html

20. http://www.theweatherprediction. Com