نیوار

نیوار

آشکارسازی تغییرات زمانی-مکانی بارش پاییزه ایران بر اساس آمار درازمدت و آزمون های ناپارامتریک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه یزد
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه یزد
3 دانشجوی دکتری دانشگاه یزد
چکیده
بارندگی به‌عنوان یک متغیر تصادفی جزو آن دسته از عناصر اقلیمی است که تغییرات چشمگیری بازمان و مکان دارد. در این میان بررسی توزیع زمانی و مکانی بارش در یک مکان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این پژوهش از داده‌های بارش روزانه 38 ایستگاه همدید در طی دوره آماری 30 ساله (1981-2010) برای تحلیل تغییرات زمانی و مکانی بارش پاییزه ایران با روش های ناپارامتریک من – کندال، شیب سنس و با روش تحلیل خوشه‌ای استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان‌ می‌دهد که در‌ ماه اکتبر(مهر ماه) بارش ایستگاه بجنورد دارای روند کاهشی و به میزان 6/4 میلیمتر و در ماه دسامبر(آذر ماه) ایستگاه کرمانشاه به میزان 5/16 میلیمتر‌ درسه دهه کاهش داشته است. روند سالانه بارش فصل پاییز در ایستگاه های قزوین و خوی نزولی بوده و به ترتیب به میزان 2/24 و 1/21 میلیمتر درسه دهه کاهش بارندگی داشته اند.‌ تحلیل روند بارش پاییزه با استفاده از آزمون من – کندال نیز نشان داد که ایستگاه سقز در ماه نوامبر(آبان ماه) دارای روند افزایشی معنی‌داری بارش می‌باشد و ایستگاه‌های بجنورد، کرمانشاه، قزوین و بجنورد، تغییر ناگهانی را چه از نوع افزایشی و چه کاهشی در طی دوره آماری تجربه کرده‌اند اما روند معنی‌داری را نشان نمی‌دهند. نتایج حاصل از تحلیل خوشه‌ای نیز نشان داد که کشور ایران با توجه به وضعیت بارشی آن شامل منطقه کم بارش، پر بارش و بارش متوسط می‌باشد به‌طوری که ماه دسامبر(آذر ماه) بالاترین سهم بارندگی پاییزه و ماه اکتبر(مهر ماه) کم‌ترین سهم بارش پاییزه را به خود اختصاص داده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Revealing the Temporal-Spatial Changes of Autumn Rainfall in Iran Based on long-Term Statistics and Non-Parametric Tests

نویسندگان English

Kamal Omidvar 1
Nasrin Taee 2
Forough Mohammadi Ravari 3
1 professor of climatology and faculty member of the Department of Geography, Yazd University, Yazd, Iran.
2 graduate of Master's degree in Climatology, Yazd University, Yazd, Iran.
3 Ph.D. student of Climatology, Yazd University, Yazd, Iran
چکیده English

Rainfall, as a random variable, is one of those climatic elements that have significant changes in duration and location. Meanwhile, investigating the temporal and spatial distribution of precipitation in a place is of particular importance. In this research, the daily rainfall data of 38 synoptic stations during the 30-year statistical period (1981-2010) have been used to analyze the temporal and spatial changes of Iran's autumn rainfall with the non-parametric Mann-Kendall, ShibSense, and cluster analysis methods. The results of the research show that in the time series of the average autumn rainfall stations in Iran, the increasing trend in October at the Saqez station is at the 95% probability level. In October, the rainfall at Bojnord station decreased by 4.6 mm, and in December at Kermanshah station, it decreased by 16.5 mm. The annual trend of fall season rainfall in Qazvin and Khoi stations has decreased by 24.2 and 21.1 mm in the last decade, respectively. The analysis of autumn rainfall trends using the Mann-Kendall test also showed that Saqez station had a significant increase in rainfall in November, and Bojnord, Kermanshah, Qazvin, and Bojnord stations experienced sudden changes, either increasing or decreasing, during the statistical period. have experienced, but they do not show a significant trend. The results of the cluster analysis also showed that the mentioned region includes low rainfall, high rainfall and medium rainfall, so that the month of December has the highest share of autumn rainfall and the month of October has the lowest share. Autumn rain has taken its place.

کلیدواژه‌ها English

"Precipitation"
"Autumn Season"
"non-Parametric Mann-Kendall test"
"Cluster Analysis"
"Iran"
1- احمدی، م.، ف. جعفری، (1394)، تحلیل سینوپتیک بارش سنگین 12 آوریل 2015 شهرستان قزوین، فصلنامه علمی-پژوهشی و بین‌المللی انجمن جغرافیایی ایران، سال 13، شماره 44، صص 221-237.
2- اشرفی، س.، (1389)، پهنه‌بندی بارش شمال غرب ایران با استفاده از روش‌های تحلیل خوشه‌ای و تحلیل ممیزی، نشریه پژوهش‌های اقلیم‌شناسی، شماره 3 و 4، صص 44-27.
3- امیدوار، ک.، ف. محمدی راوری، (1401)، تحلیل همدید بارش سنگین و سیلابی آبان ماه ۱۴۰۰ استان گیلان، ششمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران.
4- بختیاری، م.، (1390)، تحلیل روند بارش سالانه ایران، مجله جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، سال 22، شماره 3، صص 106-95.
5- بیگدلی، ز.، مجنونی هریس، ا. دلیرحسن نیا، ر. کریمی، س، (1402)، مدل‌سازی بارش-رواناب ایستگاه‌های هیدرومتری خرمازرد و بناب با استفاده از الگوریتم ماشین بردار پشتیبان و جنگل تصادفی، مجله آب و خاک، 37(6)، 989-971.
6- خلیلی، ک.، ناظری تهرودی، م. احمدی، ف.، (1394)، کاربرد شاخص PCI در بررسی الگوی بارش ایران و تحلیل روند تغییرات آن در مقیاس سالانه و فصلی طی نیم‌قرن اخیر، نشریه آبیاری و زهکشی ایران، شماره 1، جلد 9، صص 195-208.
7- رضایی بنفشه درق، م.، ع. رجایی اصل، (1381)، تحلیل و مدل بندی بارش در حوضه آبریز قره سو. مدرس علوم انسانی، 6(4 (پیاپی 27))، 71-94.
8- رفیعایی، ا.، علیجانی. ب، یزدانی، م.، (1393)، تحلیل همدیدی آغاز بارش فراگیر زودرس دوره سرد سال در ایران (به‌جز سواحل خزری)، مجله ژئوفیزیک ایران، جلد 8، شماره 3، صص 36_48.
9- عساکره، ح.، (1384)، مدل‌سازی تغییرات مکانی عناصر اقلیمی، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 74.
10- علیجانی، ب.، (1387)، آب‌وهوای ایران (چاپ هشتم)، انتشارات دانشگاه پیام نور.
11- علیجانی، ب.، (1385)، اقلیم‌شناسی سینوپتیک (چاپ اول)، انتشارات سمت، تهران.
12- قویدل رحیمی، ی.، م. عالی جهان، ر. اوجی، (1393)، بررسی مدل‌های جبری و زمین‌آماری در پهنه‌بندی بارش استان اردبیل، فصلنامه علمی – پژوهشی فضای جغرافیایی، صص 231-209.
13- مسعودیان، ا.، (1384)، شناسایی رژیم های بارش ایران به روش تحلیل خوشه ای، پژوهش­های جغرافیایی، 37(52)، 47-59.
14- مسعودیان، ا.، (١٣٨٧)، شناسایی شرایط همدید همراه با بارش‌های ابرسنگین ایران، سومین کنفرانس مدیریت منابع آب ایران، ٢٣ الی ٢٥ مهر ١٣، دانشگاه تبریز، دانشکده مهندسی عمران.
15- مسعودیان، ا.، (1390)، آب‌وهوای ایران (چاپ اول)، انتشارات شریعه توس مشهد.
16- مسعودیان، ا.، م. دارند، س. کارساز، (1390)، پهنه‌بندی بارش غرب و شمال غرب ایران به روش تحلیل خوشه‌ای، فصل‌نامه جغرافیای طبیعی، سال چهارم، شماره 11، صص 35-45.
17- منتظری، م.، (1388)، تحلیل زمانی – مکانی بارش‌های فرین روزانه در ایران، نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، شماره 2، صص 140-125.
18- مهام، ا.، خ. ولیزاده کامران، م. قهرمانی، (1393)، ارزیابی روش‌های مختلف زمین‌آماری جهت بررسی تغییرات منطقه‌ای بارش در شمال غرب کشور و پیشنهاد بهترین مدل با استفاده از GIS، نخستین همایش ملی کاربرد مدل‌های پیشرفته تحلیل فضایی ( سنجش‌ازدور GIS) در آمایش سرزمین، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد.
19- ناظری تهرودی، م.؛ ک. خلیلی، ف. احمدی، (1395)، تحلیل روند تغییرات مکانی و منطقه‌ای بارش نیم‌قرن اخیر کشور ایران. مجله آب‌وخاک جلد 30، شماره 2، صص 269-275.
20- Chen,j. Wub, X. Finlayson, B. Webber, M. Wei, T andLi, M. 2014. Variability and trend in the hydrology of the Yangtze River, China: Annual precipitation.
21- Duhan,D and Pandy,A. 2013. Statistical analysis of long-term spatial and temporal trends of precipitation during 1901–2002 in Madhya Pradesh, India.
22- Lettenmaier, D, Wood, E, & Wallis, J. 1994. Hydroclimatological trends in the continental United States, 1984-88. J. Climate, 7, 586-607.
23- Ligang XU, ZHOU Hongfei, DU Li, YAO Haijiao, WANG Huaibo. 2015. Precipitation trends and variability from 1950 to 2000 in arid lands of Central Asia, Journal of Arid Land, 514–526.
24- Manea, A. Birsan M. Tudorache G. Cărbunaru, F. and Changes, A. 2016. Changes in the type of precipitation and associated cloud types in Eastern Romania (1961–2008), Atmospheric Research, 169: 357-365.
25- Meshram Sarita Gajbhiye, & Vijay P. Singh & Chandrashekhar Meshram. 2016. Long-term trend and variability of precipitation in Chhattisgarh State, India, Climatology
26- Modarres, R., 2006. “Regional precipitation climates of Iran”, Journal of Hydrology, vol. 45, pp. 13-27.
27- Nussaïbah B. Raja & Olgu Aydin & Necla Türkoğlu & Ihsan Çiçek. 2016. Space-time kriging of precipitation variability in Turkey for the period 1976–2010, Theor Appl Climatol, 16:704.
28- Rahman, M. A. Yunsheng, L. & Sultana, N., 2017. Analysis and prediction of rainfall trends over Bangladesh using Mann–Kendall, Spearman’s rho tests and ARIMA model. Meteorology and Atmospheric Physics, 129 (4), 409-424
29- Shayeghi. A., A. Azizian and L. Brocca., 2020. Reliability of reanalysis and remotely sensed precipitation products for hydrological simulation over the Sefidrood River Basin, Iran. Hydrological Sciences Journal 65(2): 296-310.

  • تاریخ دریافت 13 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 13 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 02 مهر 1403
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1404