ارتباط تیپ‌های همدید هوای خور و بیابانک با آرایش گردشی تراز میانی جو

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشجوی مقطع دکتری جغرافیا گرایش اقلیم شناسی در برنامه محیطی دانشگاه سیستان و بلوچستان

3 مربی دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

در این پژوهش، داده‌های چند متغیر اقلیمی شامل سمت باد، سرعت باد، دمای خشک، دمای تر، رطوبت نسبی و فشار ایستگاه برای ساعت 9 گرینویچ و متغیرهای کمینه و بیشینه دمای هوا، مقدار بارش کلی، میزان تبخیر و ساعات آفتابی ایستگاه خور و بیابانک در دوره آماری 2004- 1985 میلادی بررسی شده اند. از آنجائی که این یازده متغیر در دوره مورد مطالعه در 3825 روز به طور کامل وجود داشته‌اند، از این رو آرایه دو بعدی (11×3825) ابتدا استانداردسازی و سپس خوشه بندی شده است. براساس تحلیل خوشه‌‎ای، سه تیپ همدید هوا در ایستگاه خور و بیابانک به دست آمده است. این سه تیپ، تحت عنوان بهاری- پاییزی، تابستانی گرم و خشک و زمستانی کم باران طبقه بندی شده است. پس از استخراج ویژگی‌های آماری تیپ‌های همدید، باتوجه به آرایش گردشی تراز میانی جو، تیپ‌های همدید تبیین شدند. تیپ بهاری- پاییزی با الگوی فرودی عمیق در تراز میانی جو بر روی اروپا و شمال آفریقا که محور آن بر غرب دریای سرخ قرار دارد و به طور کامل هنوز ایران را فرا نگرفته، در ارتباط می‌باشد. تیپ تابستانی گرم و خشک با الگوی فشار زیاد جنب حاره‌ای آزور و تیپ زمستانی کم باران با فرود عمیق که محور آن بر شرق دریای سرخ و غرب ایران واقع شده و ایران را به طورکامل در برگرفته، در تراز میانی جو، در ارتباط هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An analysis of precipitation regime change in Zanjan province

نویسندگان [English]

  • taghi tavosi 1
  • hamid nazari 2
  • mohammadreza poudineh 3
چکیده [English]

One of the climate change consequences is changing precipitation characteristics. One of the precipitation characteristics is precipitation regime affected by climate change. Precipitation regime is an indication of seasonal- monthly distribution of precipitation. Thus it provides a possibility to compare seasonal and monthly precipitation with each others. Precipitation is the result of physical, spatial and temporal factors interactions that could be investigated by many different indices. This paper applied Seasonal Index (SI) to investigate seasonal distribution of precipitation. This index and its change can represent a lot of information on precipitation regime and its change. In this paper 31 synoptic and climatology stations of Zanjan province have been used during 35 years to investigate the change of precipitation regime. In order to produce precipitation maps and using interpolation technique, six stations out of 29 were chosen from out of the province boundary. At first explorative characteristics of monthly precipitation have been shown graphically and statistically. Then temporal change, seasonal index and long-term changes have been estimated. Seasonal index manifests two regime categories. The first one is seasonal regime with a short dry season that covers 79.4% of the province. The other is completely seasonal regime that covers 20.6% of the province area. In both regimes the trend of precipitation is decreasing during the under investigated period.    At the first regime region decreasing trend of Seasonal Index is about 0.1 to 0.3 and at the second one maximum decrease is 0.2. This change of behavior in regime is a proof of partly temporal concentration of the precipitation. Therefore it seems that the increasing of precipitation during July, November and December isn't significant statistically, as the standard statistical tests proof it. The results of this paper show a decreasing of local processes especially in spring and June-September

کلیدواژه‌ها [English]

  • Precipitation
  • Precipitation regime
  • Seasonal Index
  • Zanjan Province

 

1- استول، ر.، 2000، ترجمه مسعودیان، س. ا.، هواشناسی برای دانشمندان و مهندسان، زیر چاپ.

2- دین پژوه، ی.، 1383، پهنه بندی اقلیمی ایران با استفاده از تحلیل‌های چند متغیره برای استفاده در مطالعات کشاورزی، مجله دانش کشاورزی، دوره 13، شماره 1.

3- ریچارد آ، جانسون، دین دبلیو دیچرن، برگردان نیرومند، ح.، 1379، تحلیل آماری چند متغیره کاربردی، انتشارات دانشگاه مشهد.

4- علیجانی، ب.، 1381، اقلیم شناسی سینوپتیک، انتشارات سمت.

5- محمدی، ب.، س. ا.، مسعودیان، 1386، ارتباط تیپ‌های همدید ایستگاه سنندج با الگوهای گردشی تراز 500 هکتوپاسکال، مجله جغرافیا و توسعه، شماره 9، صص 56-39.

6- مسعودیان، س. ا.، 1386، طرح پژوهشی تیپ‌های همدید اصفهان، معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه اصفهان.

7- مسعودیان، س. ا.، ب.، محمدی، 1386، شناسایی تیپ‌های همدید هوای ایستگاه سنندج، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، شماره 9، صص 22-1.

8- نظری پور، ح.، ج.، خوشحال، 1385، شناسایی تیپ‌های همدید ایستگاه طبس در دوره آماری 83-1364، فصلنامه علمی فنی سپهر، پذیرش چاپ.

9- نظری پور، ح.، 1386، شناسایی تیپ‌های همدید ایستگاه نائین در دوره آماری 2004-1992، فصلنامه علمی تخصصی اطلس، سال چهارم، شماره هفتم، صص126-114.

10- یارنال، ب.، 1993، ترجمه مسعودیان، س. ا.، 1385، کاربرد اقلیم شناسی در مطالعات محیطی، انتشارات دانشگاه اصفهان.

11. Bernardi, A., et al, 1987, Pollution Episodes at Venice Elated to Weather Type: An Analysis for a Better Predictability, Science of the Total Environmental, Vol. 63, pp. 259-270.

12. Kalkstein L. S., M. C., Nichols, C. D., Barthel, J. S., Greene, 1996,A New Spatial Synoptic Classification: Application to Air-mass Analysis, International Journal of Climatology 16 (9): 983-1004 Sep. 1996.

13. Flower, H. J., C. G., Kilsby, 2002, A Weather Type Approach to Analysis Water Resource Drought the Yorkshir Region from 1881 to 1998, Journal of Hydrology, Volume 262, Issues 1-4, 10 May 2002, Pages 177-192.

14. Kassomenos, Pavlos A, et al, 2003, On the Relation between Seasonal Synoptic Circulation Types and Spatial Air Quality Characteristics in Athens, Greece, Air and Waste Management Association, Vol. 53, pp. 309-324.

15. Morabito, M., D., Grifoni, S., Orlandini, L., Cecchi, P., Amedeo Modesti, A., Crisci, G., Maracchi, G., Franco Gensini, 2004, Winter Classification of Air Mass and Weather Type for the Forecasting of Hospital Admissions for Myocardial Infarction in Florence, Italy, American Meteorology Society.

16. Sheridan, S. C., 2002, the Redevelopment of a Weather–type Classification Scheme for North America, International Journal of Climatology, Vol. 22.

17. Sheridan, S. C., 2003, North American Weather–type Frequency and Tele–connection Indices,International Journal of Climatology, Vol. 23.