بررسی روند تغییرات بیشینه‌ دما در استان کهگیلویه ‌و ‌بویراحمد (مطالعه موردی: منطقه دشت‌روم)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه محقق اردبیلی

چکیده

      فرایند تغییر اقلیم به ویژه دما و بارش مهم‌ترین بحث در قلمرو علوم محیطی می‌باشد. زیرا سیستم‌های انسانی وابسته به عناصر اقلیمی مانند کشاورزی، صنایع و امثال آن بر مبنای ثبات و پایداری اقلیم طراحی شده و عمل می‌نمایند. با بررسی روند تغییرات درجه حرارت می‌توان تا حدود زیادی تغییرات اقلیمی را ردیابی نمود. هدف از انجام این پژوهش، مطالعه‌ی انحراف احتمالی دمای بیشینه‌ی ایستگاه کلیماتولوژی دشت روم، واقع در بیست کیلومتری شهر یاسوج (مرکزاستان کهگیلویه وبویراحمد)، از حالت نرمال می‌باشد که در آن داده‌های مربوط به دماهای بیشینه‌ی این ایستگاه در طی دورۀ آماری (1387-1366) مورد استفاده قرار گرفت. در این پژوهش، از روش ناپارامتری من-کندال استفاده شد که در این روش با به‌کارگیری آماره‌ی این آزمون، وجود یا عدم وجود روند تغییرات دمایی مورد آزمون قرار گرفت. نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها، بیانگر وجود روند کاهشی و معنی‌دار در برخی از سری‌های زمانی است که نشان دهندۀ آن است که بیشینه‌ی دمای هوا در منطقه در حال کاهش است. ضمن اینکه هیچ روند افزایشی معنی‌داری توسط آزمون مورد تأیید قرار نگرفت. روند کاهشی دمای بیشینه در ماه‌های خرداد، تیر، آذر و مرداد به ترتیب با مقادیر 58/2-، 4/2-، 34/2- و 28/2- (آماره‌ی من-کندال) شدیدتر از سایر ماه‌ها بوده است. همچنین بیشترین کاهش بیشینه‌ی دما به لحاظ فصلی، در فصل تابستان به مقدار 18/2- رخ داده است. در مقیاس سالانه نیز، روند کاهشی دمای بیشینه در طی دوره آماری مورد مطالعه، به مقدار 97/1-، به خوبی نمود پیدا کرده است. سطح اطمینان معنی‌داری روند تغییرات در تمامی سری‌های ذکر شده، به استثنای خرداد ماه (99 درصد)، 95 درصد می باشد. در سایر سری‌ها نیز، روند افزایشی یا کاهشی بیشینه‌ی دما از نوع نوسانات ناگهانی و کوتاه مدت می باشد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Examining The Trend Of Maximum Temperature In Kohgiluyeh And Boyerahmad Province, Case Study: Dashtroom Region

نویسندگان [English]

  • gholamreza noure 1
  • ebrahim ebrahimi 2
چکیده [English]

The process of climate change especially temperature and precipitation change is the most important problem in the territory of environmental sciences. Because human systems such as agriculture, industry and others designed and act based on the climate invariability which those are dependent on climatic variables. The climate changes can be trace largely by studying the trend of temperature. The aim of this research is to study probable deviation of normal maximum temperature in Dashtroom region which is located at a distance of twenty kilometers from yasuj city (the center of Kohgiluyeh and Boyerahmad province). In this study, the maximum temperature data of Dashtroom's climatology station were used during years of 1366-1387. Therewith, Non-parametric method of man-Kendal is used in this study that presence or absence significant trend in temperature changes is examined by use of this method. The extracted results from data analysis showed a significant decrease trend in some of time series which this problem indicated that maximum temperature is decreasing in studied region. While, any significant increase is not confirmed by test. The decreasing trend of maximum temperatures is more in June, July, December and August months, respectively with values of -2/58, -2/4, -2/34 and -2/28 (Man-Kendal statistic) than the other months. Moreover, the most decreasing trend of maximum temperature occurred in the summer whit statistic amount of -2/18 in terms of seasonal series. There is also a decreasing trend in maximum temperature at the annual scale whit statistic amount of -1.97 during period studied.  The confidence level of significant changes trend is %95 in all series mentioned above except June (whit confidence level of %99).  In other series, the increase or decrease trend in the maximum temperature variations includes sudden and short-term fluctuations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • maximum temperature
  • change
  • Trend
  • Man-Kendal
  • Kohgiluyeh and Boyerahmad
  • Dashtroom

 

1-     بردی شیخ، واحد و همکاران، 1388، بررسی روند تغییرات رژیم بارش حوضه­ی آبخیز گرگانرود. مجله علوم و مهندسی آبخیزداری ایران، شماره 8.

2-     ثریا، محمد، 1386، بررسی روند تغییرات خصوصیات دمایی ماهیانه شهر زاهدان طی نیم سده اخیر، پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه سیستان و بلوچستان.

3-     جعفرپور، ابراهیم، 1385، مبانی اقلیم شناسی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ ششم.

4-     حجازی­زاده، زهرا و پروین، نادر، 1388، بررسی تغییرات دما و بارش تهران طی نیم قرن اخیر، مجله جغرافیا و برنامه­ریزی محیطی، پیش شماره پاییز و زمستان.

5-     خسروی، محمود و همکاران، 1382، بررسی انطباق سری­های زمانی دمای مشهد با تغییرات و نوسانات دمای کره زمین، مجموعه مقالات سومین کنفرانس منطقه­ای و اولین کنفرانس ملی تغییر اقلیم، دانشگاه اصفهان.

6-     خورشیددوست، محمد و قویدل رحیمی، یوسف، 1385، شبیه­سازی اثرات دو برابر شدن دی اکسیدکربن جو بر تغییر اقلیم تبریز با استفاده از مدل گردش عمومیGFDL ، مجله محیط­شناسی دانشگاه تهران، شماره 39.

7-     رحیم زاده، فاطمه و همکاران، 1382، نگرشی بر تفاوت و نرخ افزایش دمای حداقل و کاهش دمای شبانه­روزی در کشور، مجموعه مقالات سومین کنفرانس منطقه­ای و اولین کنفرانس ملی تغییر اقلیم، دانشگاه اصفهان.

8-     عزیزی، قاسم و روشنی، محمود، 1387، مطالعه­ی تغییر اقلیم در سواحل جنوبی دریای خزر به روش من-کندال، مجله­ی پژوهش­های جغرافیایی، شماره 64.

9-     علیجانی، بهلول و قویدل رحیمی، یوسف، 1384، مقایسه و پیش­بینی تغییرات دمای سالانه تبریز با ناهنجاری­های دمایی کره­ی زمین با استفاده از روش­های رگرسیون خطی و شبکه­ی عصبی مصنوعی، مجله جغرافیا و توسعه، شماره 6.

10- علیجانی، بهلول و کاویانی، محمدرضا، 1383، مبانی آب­و­هواشناسی، تهران، انتشارات سمت، چاپ دهم.

11- علیزاده، امین، 1384، اصول هیدرولوژی کاربردی، انتشارات دانشگاه امام رضا (ع)، مشهد، چاپ هجدهم.

12- قنبری، عبدالله، 1384، اصول اندازه­گیری دما و کالیبراسیون دماسنج­ها. تهران. انتشارات مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران.

13- مسعودیان، ابوالفضل، 1382، تحلیل ساختار دمای ماهانه ایران، مجله پژوهشی علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، شماره 15.

14-  Angel, J, 2004, Climate Change and Variability in Illinois, Illinois State Water Survey, Illinois University, USA.

15-  Box J.E, 2002, survey of Greenland and instrumental temperature records, International journal climatology, 22.

16-  Chattopadhyay & Hulme, M, 1997, Evaporation and potential evaportranspiration in India under conditions of recent and future climate change, Agric, Forest Motorola, 87.

17-  Domroes, m & El-Tantawi, A, 2005, Recent temporal and spatial temperature changes 1in Egypt", international journal of climatology, 25.

18-  Dracup, J & Avicuna, S, 2005, An Overview of Hydrology and Water Resources Studies on Climate Change: The California Experience, impacts of Global Climate Change, pp.1-12.

19-  Ezber, Y and et al, 2007, Climatic effects of urbanization in Istanbul: a statistical and modeling analysis, International Journal of Climatology, 27.

20-   Hegeral, C and et al, 1996, Determine Greenhouse-gas-induced climate change with an optimal finger print method, journal of Climate Dynamics, 9.

21-  LANA, X and et al, 2004, Spatial and Temporal Variability of the Daily Rainfall Regime in Catalonia (Northeastern Spain) in 1950-2000, International Journal of Climatology, 24.

22-  Lettenmaier, D.P and et al, 1994, Hydro-climatologically trends in the continental United State, Journal of Climate, 7.

23-  Marengo, J & Camargo, C, 2008, Surface air Temperature Trends in Southern Brazil for 1960-2002, International Journal of Climatology, 28.

24-   Perez, F and et al, 2000, Influence of the North Atlantic oscillation on winter equivalent temperature, AGU Chapman conference of The North Atlantic Oscillation, University of Vigo (Orense campus), Orense, Galicia and Spain.

25-  Sueyers, R, 1990, the statistical analysis of series of observation, WMO, 415.

26-  Tayanc, M and et al, 1997, Annual and seasonal air temperature trends patterns of climate change and urbanization effects in relation with air pollutants in Turkey, Journal of Geophysical Research, 102.

27-  Yue, S & Pilon, P, 2004, A comparison of the power of the t test, Mann-Kendall and bootstrap tests for trend detection, Hydrological. Sci. J., 49.