تحلیل رژیم باد خلیج فارس با استفاده از داده‌های ایستگاه‌های هواشناسی همدیدی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فیزیک دریا، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، شرکت جهاد تحقیقات آب و انرژی

2 دکتری عمران - هیدرولیک، شرکت جهاد تحقیقات آب و انرژی

3 دانشجوی دکتری عمران - هیدرولیک، شرکت جهاد تحقیقات آب و انرژی

4 دکتری فیزیک دریا، سازمان هواشناسی کشور، پژوهشکده هواشناسی

چکیده

در این تحقیق داده‌های همدیدی باد اندازه‌گیری شده در 13 ایستگاه هواشناسی واقع در بخش شمالی خلیج فارس از بدو تأسیس تا سال 2007 با هدف بررسی الگوی تغییرات باد خلیج فارس، مورد بررسی قرار گرفته است. به این منظور گلبادهای سالیانه و ماهیانه و نمودارهای فراوانی سرعت باد، ترسیم شده است. سپس با تحلیل این اطلاعات و بازبینی و بروزرسانی تحقیقات گذشته، سعی شد برای هر ایستگاه تقسیم‌بندی مناسبی بر اساس بازه‌های زمانی که دارای الگوی باد سالانه مشابه هستند، صورت گیرد و از این طریق الگوی‌های باد نمونه‌ای برای هر ایستگاه تعیین گردید. در مرحله بعد با بررسی شرایط طبیعی و جغرافیایی و نظام‌های هواشناسی حاکم بر منطقه و مطابقت این اطلاعات با الگوهای باد نمونه ایستگاه‌ها تغییرات باد در بخش شمال خلیج فارس در یک دوره بلند مدت و برای فصول مختلف مد نظر قرار گرفت. این بررسی‌ها نشان دادند که باد غالب در سواحل غرب خلیج فارس غرب – شمال غربی بوده که با حرکت به سمت مرکز خلیج فارس به سمت غرب میل کرده و در نزدیکی جزیره قشم به جنوب غربی متمایل شده و در بندرعباس و تنگه هرمز به صورت غیرقابل انتظاری جنوبی می‌شود. تحلیل اطلاعات نشان داد که جهت بادهای نظام‌مند در امتداد سواحل شمالی خلیج فارس تحت تأثیر شکل سواحل و رشته کوه‌های بلند به موازات آن‌ها قرار می‌گیرد و این اثر با دور شدن از این عوارض ضعیف شده و در ایستگاه‌های واقع در جزایر مشهود نیست، بطوریکه در ایستگاه‌هایی که در دریا واقع هستند همچون سیری و ابوموسی جهت غالب وزش باد در همه فصول غربی است. همچنین با وجود اینکه با پیشروی از غرب به شرق خلیج فارس از شدت بادهای نظام‌مند غالب در غرب منطقه کاسته می‌شود، مولفه غالب دیگری در امتداد عمود بر سواحل ظاهر شده که شدت و تداوم سالانه آن بسوی شرق خلیج فارس افزایش می‌یابد بطوریکه در بندرعباس به دلیل موقعیت و امتداد ساحل، این مولفه باد غالب منطقه را تعیین می‌نماید. بطور کلی نتایج این تحقیق بیان می‌کنند که الگوی باد غالب در مناطق مختلف خلیج فارس به جهت و موقعیت خط ساحلی و همچنین شرایط فصلی بادها و عوارض ساحلی (مانند کوه ها) بستگی دارد و نزدیک بودن ایستگاه‌ها به یکدیگر از لحاظ مکانی به معنی داشتن روند یکسان در الگوی تغییرات جهت باد و مقدار سرعت باد نمی‌باشد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Persian Gulf wind analysis using meteorological synoptic stations data

نویسندگان [English]

  • feseshteh komijane 1
  • ali nasallahe 2
  • narges nazari 3
  • shahrzad naheid 4
چکیده [English]

In this study, in order to assess of wind variations pattern of in Persian Gulf ,synoptic wind measured data in 13 stations, from beginning of station established till2007, which are located at northern part of Persian Gulf, have been analyzed. So, annual and monthly wind roses as well as wind speed frequency distribution graphs are plotted. For updating previous investigation, it was tried to present new and appropriate classification for each station base on having same annual wind pattern and sample wind pattern is defined for every stations. Afterwards, wind variations in northern part of Persian Gulf were evaluated at long period of time as well as different seasons based on natural and geographical situations and dominated meteorological regime as well. The data Analysis shows that in the western coastline prevailing wind direction is from west-northwest that with moving to center of the Persian Gulf is tended to west and near the Qeshm Island is southwest and furthermore it has southern direction at Bandar-Abbas and Strait of Hormoz. Data analysis illustrated that the form of coasts as well as existence of mountain ranges parallel to them affect direction of systematic winds along north coast of Persian Gulf although. The affection reduce by keeping out from them and disappear in the stations located in island so that for stations which located in the sea (such as Siri and Aabu-Musa), prevailing wind in all seasons is westerly. Also intensity of prevailing systematic winds reduce from west to east of Persian Gulf. Nevertheless perpendicular component to coast have been developed and its intensity and annual duration will have been increased. Because of coastline position and coastline alignment, this component become prevailing wind direction in Bandar-Abbas Generally, the study results demonstrate that the pattern of prevailing wind direction indifferent regions of Persian Gulf depends on the direction and position of coastline, seasonal wind conditions and coastal features (such as mountains),Hence Proximity among the stations doesn't result in having same wind pattern.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Persian Gulf
  • Meteorological station
  • Systematic winds
  • Wind regime
  • Wind rose

 

1- کشوری، ش.، خالقی زواره، ح و ریحانی، م . 1385. تعیین الگوی باد در خلیج فارس، ایستگاه‌های آبادان، بوشهر، کیش و ابوموسی). صفحه 129. هفتمین همایش بین‌المللی مهندسی سواحل، بنادر و سازه‌های دریایی. 6 الی 8 آذر ماه 1385.تهران.

2- گزارش نهایی طرح پژوهشی تهیه اطلس باد ایستگاه‌های هواشناسی ساحلی. 1389. پژوهشکده هواشناسی.

3-A. A. H. El-Gindy and A. F. SABRA, 1992.Variability of wind system and its expected effects on oil slick movement in the Persian Gulf. Marine Science Dept., university of Qatar, Doha, Qatar.12:215-221.

4-Adibi-Harris, 1974.iran ports master plan, volume 11 Imperial government of Iran – volume11.

5- Hunter, J. R, 1982. The physical oceanography of the Persian Gulfs: a review and theoretical. interpretation previous observations, Marine Environment and Pollution, Proceedings of the First Persian Gulf Conference on Environment and Pollution, Kuwait,7–9 Feb. 1982, 1–23.

6-IMCOS, 1974. Hand Book Of Weather In The Gulf, 1974 Marine Ltd., London.

7-IMCOS, 1941. Persian Gulf And Gulf Of Oman. Marine Ltd., London.

8-Khonkar ., H ,2009. Complete Survey of Wind Behavior over the Persian Gulf. King Abdulaziz City for Science and Technology (KACST) Energy Research Institute (ERI). Mar. Sci ., vol. 20,pp:31-47.

9- Kenneth R.walters, sr ., capt William F. Sjoberg , 1988. THE PERSIAN GULF REGION. A CLIMATOLOGICAL STUDY. Department of the NAVY.U.S marine corps. USAFETAC/TN-88/002.

10- Reynolds, R. M, 1993: Physical oceanography of the Gulf, Strait of Hormuz, and the Gulf of Oman –Results from the Mt Mitchell expedition, Mar. Pollution Bull., 27, 35–59.

11- Swift, S. A. and Bower, A. S.: Formation and circulation of dense water in the Persian/Persian Gulf, J. Geophys. Res., 108(C1), 3004, doi:10.1029/2002JC001360, 2003.

12-TPL-Saipen .1993, Meteo-oceanographic conditions affecting design and operation (Glenn report),. South pars gas field dev. Phase I. SP-2_GEN_1-A-TRG-502

13- Lehr, w. and H. Cekige, 1979. GULFSLIK-I, a computer simulation of oil spill trajectories in the Persian Gulf. Research institute internal report, dhran, Saudi Arabian.

14-U.S. Army Department., 1999. Coastal Engineering Manual (C.E.M). PART II: COASTAL HYDRODYNAMICS. Meteorology and Wave Climate.

15- Wright, J. L, 1974. A hydrographic and acoustic survey of the Persian Gulf, MSc Thesis, Nav. Postgrad. Sch., Monterey, Calif., 1974.