نیوار

نیوار

واکاوی رابطه بین طوفان های گرد و غبار با شاخص های پیوند از دور در فصول مختلف طی دوره آماری 2017-1988 در استان کرمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد اقلیم شناسی و عضو هیئت علمی گروه جغرافیا دانشگاه یزد، یزد، ایران.
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد آب وهواشناسی دانشگاه یزد، یزد،ایران.
3 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه یزد، یزد، ایران.
چکیده
گرد و غبار یک مخاطره‌ی اقلیمی است که در مناطق خشک و نیمه خشک دنیا و همچنین مناطقی که در مسیر بادهای مناطق بیابانی قرار دارند، بیشتر از سایر مناطق اتفاق می افتد. هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی اثر الگوهای پیوند از دور بر تعداد روزهای همراه با طوفان گرد و غبار در استان کرمان طی دوره آماری 30 ساله (2017-1988) است، برای این منظور ایستگاه های کرمان، انار، سیرجان، شهربابک و بم که هم دارای آمار بلند مدت بوده و هم از نظر جغرافیایی کل مساحت استان را پوشش می دادند، انتخاب شد. داده های مورد نیاز این پژوهش تعداد روزهای گرد و غبار در ایستگاه های منتخب و دیگری داده های الگوهای پیوند از دوری شامل الگوی چند متغیره انسو(MEI)، الگوی نوسانات دهه ای اقیانوس آرام (PDO)، الگوی نوسان اطلس شمالی (NAO)، الگوی قطب شمال (AO)، الگوی چند دهه ای اطلس شمالی(AMO) و الگوی نوسان دمای اقیانوس آرام (NINO3.4) هستند که به ترتیب از سازمان هواشناسی کشور و مرکز ملی جوی اقیانوسی دریافت شدند. نتایج نشان داد که بیشینه ی میانگین روزهای گرد و غبار در فصل بهار اتفاق افتاده است و کمینه آن متعلق به فصل پاییز می باشد. از لحاظ تأثیر الگوهای پیوند از دور نیز بر ایستگاه های مورد مطالعه، می توان گفت که ایستگاه‌های کرمان، انار و شهربابک بیشترین تأثیرپذیری را از الگوی AO و کمترین اثر را به ترتیب از الگوهای NINO، AMO و PDO و ایستگاه های سیرجان و بم نیز بیشترین تاثیرپذیری را از الگوی AMO و کمترین اثر را از الگوهای NINO3.4 و MEI داشته اند. همچنین نتایج همبستگی نشان داد که بیشترین درصد تغییرات روزهای گرد و غبار که می توان آن‌ها را با الگوهای پیوند از دور تبیین کرد، 25 درصد درفصل زمستان ایستگاه سیرجان و 22 درصد در فصل بهار ایستگاه شهربابک است. در سایر ایستگاه ها نوسانات تعداد روزهای غباری، کمتر از این مقادیر با الگوهای پیوند از دور ارتباط داشته‌اند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Examining of Relationship Between Dust Storms and Teleconnection Indicators in Different Seasons During the Statistical Period of 1988-2017 in Kerman Province.

نویسندگان English

Kamal Omidvar 1
Motaza Javidnia 2
Foroogh Mohammadi Ravari 3
1 professor of climatology and faculty member of the Department of Geography, Yazd University, Yazd, Iran.
2 Graduate of Master's degree in Climatology, Yazd University, Yazd, Iran
3 Ph.D. student of Climatology, Yazd University, Yazd, Iran
چکیده English

Dust is a climatic hazard that occurs more often in arid and semi-arid regions of the world, as well as in areas that are in the direction of the winds of desert regions. The main goal of this research is to identify the effect of teleconnection patterns on the number of days with dust storms in Kerman province during a 30-year statistical period (1988-2017), for this purpose Kerman, Anar, Sirjan, Shahrbabak and Bam stations It had long-term statistics and geographically covered the entire area of the province. The required data of this research is the number of dust days in the selected stations and the data of remote link patterns including the multivariate Enso (MEI) pattern, the Pacific Decadal Oscillation (PDO) pattern, the North Atlantic Oscillation (NAO) pattern, The Arctic pattern (AO), the multi-decadal North Atlantic pattern (AMO) and the Pacific Ocean temperature fluctuation pattern (NINO3.4) were received from the National Meteorological Organization and the National Oceanic Atmospheric Center, respectively. The results showed that the maximum average number of dust days occurred in spring and the minimum was in autumn. In terms of the effect of remote connection patterns on the studied stations, it can be said that Kerman, Anar and Shahrbabak stations are most affected by the AO pattern and the least effect is by the NINO, AMO and PDO patterns and Sirjan and Bam stations respectively. Also, they have had the most influence from the AMO pattern and the least effect from the NINO3.4 and MEI patterns. Also, the correlation results showed that the highest percentage of changes in dust days that can be explained by Teleconnection patterns is 25% in the winter season of Sirjan station and 22% in the spring season of Shahrbabak station. In other stations, the fluctuations of the number of dusty days, less than these values, were related to the link patterns from a distance.

کلیدواژه‌ها English

"Dust storm"
"Kerman"
"North Atlantic Oscillation Pattern"
"NINO"
"Arctic Pattern"
  1. آروین، ع، (۱۳۹۲)، ارتباط الگوهای پیوند از دور با میزان ازون کلی در اصفهان، پژوهش های جغرافیایی طبیعی، سال ۴۵، شماره 1، صص 52-39.
  2. احمدی، م، (1392). تحلیل ارتباط بین الگوهای پیوند از دور و ویژگی­های بارش ایران. رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس.
  3. امیدوار، ک، (1385)، بررسی و تحلیل سینوپتیکی طوفان های ماسه در دشت یزد اردکان، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 2، شماره پیاپی81.
  4. اداره کل هواشناسی استان کرمان. داده­های هواشناسی، 2017-1988.
  5. خسروی، م، (1383)، بررسی روابط بین الگوهای چرخش جوی کلان مقیاس نیم­کره شمالی با خشکسالی های سالانه سیستان و بلوچستان، مجله جغرافیا و توسعه، شماره ۳، صص 188-167.
  6. رئیسی، م.؛ فیروزی راد، س، (1401)، اولویت بندی پیامدهای ناشی از فرسایش بادی و طوفان های گرد و غبار در منطقه سیستان و بلوچستان، پنجمین همایش ملی فرسایش بادی و طوفان های گردوغبار، 20 و 21 بهمن 2021، دانشگاه یزد. یزد.
  7. زرگری، م.، بروغنی، م.، انتظاری، ع.، مفیدی، ع.، باعقیده، م، (1403)، مدلسازی دینامیکی ویژگی های مکانی- زمانی گرد و غبار در جنوب و جنوب شرق ایران با مدل REGCM4 ، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شماره 24 (72)، صص 137-115.
  8. شیرمحمدی، زهرا؛ خانی، علی اکبر؛ انصاری، حسین؛ علیزاده، امین؛ محمدیان، آزاده، (۱۳۹۱)، بررسی ارتباط پدیده انسو (ENSO) یا مقادیر حدی بارش های فصلی در استان های خراسان، مجله پژوهش های حفاظت آب و خاک، جلد نوزدهم، شماره اوّل.
  9. عالی پور، ا، (1395)، بررسی اثر الگوهای پیوند از دور بر تغییرات زمانی-مکانی فراوانی طوفان های گردوغباری ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرّس، دانشکده علوم انسانی.
  10. عینی، س، (۱۳۹۰)، بررسی تطبیقی روند کمینه دمایی استان کرمانشاه با استفاده از روش سری های زمانی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان.
  11. علیجانی، ب، (1375)، آب و هوای ایران، تهران، انتشارات پیام نور.
  12. غیاثوند، ا، (1387)، کاربرد آمار در نرم افزار SPSS در تحلیل داده ها، نشرتهران، لویه، متفکران.
  13. فاطمی، م. (1395)، بررسی الگوهای گردش جوّی دوره های ترسالی و خشکسالی و ارتباط آن با شاخص های پیوند از دور در ایران مرکزی، رساله دکترا، دانشگاه یزد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی.
  14. فرج زاده اصل، م.، رجایی نجف آبادی، س.، (۱۳۹2)، تحلیل سینوپتیک الگوهای توفان های گرد و غبار بوشهر از ۱۹۶1تا ۲۰۰۵ مطالعه موردی : روز 5 اسفندماه ۱۳۸۸، فصل نامه جغرافیای طبیعی، سال پنجم، شماره ۱8، صص 12-1.
  15. قویدل رحیمی، ی.، فرج زاده، م.، لشنی­زند، ا.، (1397)، تحلیل تغییرات زمانی طوفان های گرد و غباری خرم آباد، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال هجدهم، شماره 51، صص 102-87.
  16. لشگری، ح.، کیخسروی، قاسم.، (1387)، تحلیل آماری - سینوپتیکی طوفان های گرد و غبار در استان خراسان رضوی در فاصله ی زمانی (۲۰۰۵- ۱۹93)، مجله پژوهش های جغرافیایی، ش ۶۵، صص 17-33.
  17. مولودی، شراره، (1393)، تحلیل ارتباط بین الگوهای پیوند از دور نیمکره شمالی با وقوع توفان های گردوخاک استان کرمانشاه، پایان نانه کارشناسی ارشد، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم انسانی.
  18. میری، ع،(1400)، بررسی فراوانی طوفان های گردوغبار منطقه سیستان طی سال های 1399-1390، پنجمین همایش ملی فرسایش بادی و طوفان های گردوغبار، 21-20 بهمن 1400، دانشگاه یزد.
  19. Al-Jumaily, kais, Ibrahim, morwa, 2013. Analysis of synoptic situation for dust storms in Iraq, International Journal of Energy and Environment, Volume 4, Issue 5, pp. 851-858.
  20. lu, She, Xue, Yong, Yihua, Yang, Guangjie, Yingli, Fan, Cheng, Xie, Yanqing 2018. Dust Detection and Intensity Estimation Using Himawari-8/AHI Observation, State Key Laboratory of Remote Sensing Science, vol 22.
  21. lu, She, Xue, Yong, Yihua, Yang, Guangjie, Yingli, Fan, Cheng, Xie, Yanqing 2018.Dust Detection and Intensity Estimation Using Himawari-8/AHI Observation”, State Key Laboratory of Remote Sensing Science, vol 22.
  22. Palmera, Steven, Albugami, Sarah, Meersmans, Jeren, Waine, Toby, 2018. Evaluating modis dust-detection indices over the Arabian Peninsula, Soil and Agrifood Institute, Cranfield University, vol 43.
  23. Sang, X, et al. 2016. Characterization of the composition of dust fallout and identification of sources in arid and semiarid North China, Geomorphology, Vol 112, pp144-157.
  24. Yang Bao, B, Zhang, Z, Dong. Z; Esper, J. 2007. Dust Storm Frequency and Its Relation to Climate Changes in Dust Storm as Inferred From a Series of Observations in Northern China During The Past 1000 Years; Atmospheric Environment 41 pp. 87-92.
  25. Zheng, Xiaojing; Zhang, Jinghong , 2010. Characteristics of near-surface turbulence during a dust storm passing Mingin on March 19, 2010, Chinese Sci Bull, September, Vol.55 No.27-28.
  26. (http://org.ir/default.aspx?tabid=1549)
  27. ( http://esrl.noaa.gov/pd/data/climate in dices)
  28. (http://geogeraphy.kermanedu.ir)

 

 

  • تاریخ دریافت 07 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 15 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 12 تیر 1403
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1403